ทุ่นดักจับคราบน้ำมันประสิทธิภาพสูงจากเส้นใยนาโนธรรมชาติ

มลพิษจากน้ำมันและคราบไขมันเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมเร่งด่วนที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางน้ำและป่าชายเลนอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในพื้นที่คลองมณีรัตน์ จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งยังไม่มีวิธีการแก้ไขที่มีประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้จึงมุ่งพัฒนา "ทุ่นดักจับคราบน้ำมันประสิทธิภาพสูงด้วยเทคโนโลยีซูเปอร์ไฮโดรโฟบิกเมมเบรน" โดยนำดอกธูปฤาษีมาสังเคราะห์เป็นวัสดุเส้นใยนาโนคาร์บอน (Carbon Nanofiber) สำหรับดักจับน้ำมันและคราบไขมัน ร่วมกับการใช้พลาสติก PET จากขยะในป่าชายเลนเป็นวัสดุหลัก แนวทางนี้ไม่เพียงช่วยแก้ปัญหามลพิษทางน้ำ แต่ยังสามารถนำน้ำมันที่ดักจับได้ไปแปรรูปใช้ประโยชน์ต่อได้ อันเป็นแนวทางที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน

ปัจจุบันโลกกำลังเผชิญกับปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลให้สิ่งมีชีวิตบนโลกลดจำนวนลงอย่างต่อเนื่อง หนึ่งในสาเหตุหลักคือมลพิษทางน้ำ โดยเฉพาะมลพิษจากน้ำมันและคราบไขมัน จากข้อมูลของ The United States Geological Survey (USGS) พบว่าในแต่ละปีมีน้ำมันรั่วไหลลงสู่แหล่งน้ำทั่วโลกถึง 14 ล้านตัน นอกจากนี้ในประเทศไทยยังมีอัตราการปล่อย FOG (fat, oil, and grease) จากครัวเรือนสูงถึง 30,000 ตันต่อวัน ยังไม่รวมถึง FOG จากโรงงานอุตสาหกรรมและการลักลอบทิ้งลงแม่น้ำลำคลอง มลพิษดังกล่าวส่งผลให้น้ำเน่าเสีย แสงแดดส่องผ่านลงสู่ผิวน้ำได้น้อยลง และการแลกเปลี่ยนออกซิเจนในน้ำลดลง ทำให้พืชใต้น้ำไม่สามารถดูดซับสารอาหาร รับแสง และออกซิเจนได้ตามปกติ ส่งผลให้สิ่งมีชีวิตใต้น้ำขาดออกซิเจน ดังเช่นกรณีปลาเก๋าในกระชังของชาวประมงในอ่าวบ้านแหลมกรวด จังหวัดกระบี่ ที่ตายเนื่องจากขาดออกซิเจนอันเป็นผลจากน้ำมันเตารั่วไหลลงทะเลกว่า 10,000 ลิตร ทีมวิจัยได้ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาร่วมกับเจ้าหน้าที่ศูนย์วิจัยทรัพยากรป่าชายเลนที่ 2 จังหวัดสมุทรสาคร และพบว่ามลพิษจากน้ำมันและคราบไขมันในป่าชายเลนบริเวณคลองมณีรัตน์ จังหวัดสมุทรสาคร เป็นปัญหาเร่งด่วนที่ยังไม่มีวิธีการแก้ไขที่มีประสิทธิภาพในปัจจุบัน โดยสาเหตุหลักมาจากน้ำมันและไขมันจากชุมชนและโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงน้ำมันจากเรือประมงที่ไหลลงสู่ทะเลและสะสมอยู่บริเวณป่าชายเลน จากการศึกษาปัญหาดังกล่าว ทีมวิจัยจึงได้ออกแบบและพัฒนา "ทุ่นดักจับคราบน้ำมันประสิทธิภาพสูงด้วยเทคโนโลยีซูเปอร์ไฮโดรโฟบิกเมมเบรน" โดยนำดอกธูปฤาษีซึ่งเป็นวัสดุชีวมวลมาสังเคราะห์เป็นวัสดุเส้นใยนาโนคาร์บอน (Carbon Nanofiber) เพื่อทำหน้าที่ดักจับน้ำมันและคราบไขมันเก็บไว้ภายในทุ่น และสามารถนำน้ำมันที่ดักจับได้ไปแปรรูปใช้ประโยชน์ต่อได้ แทนที่จะปล่อยให้เป็นของเสียทำลายระบบนิเวศป่าชายเลน ทั้งนี้วัสดุที่ใช้ในการผลิตทุ่น ได้แก่ พลาสติก PET ที่เป็นขยะในป่าชายเลน และดอกธูปฤาษีซึ่งเป็นวัชพืชที่พบได้ทั่วไปในพื้นที่ป่าชายเลน