การพัฒนานวัตกรรมนมปราศจากแลคโทสเสริมเม็ดบีดสารสกัดใบบัวบก

สารสกัดใบบัวบก (Centella asiatica) มีสารสำคัญกลุ่มไตรเตอพีนอยด์ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพใน 3 ด้าน ได้แก่ การต้านการอักเสบและอนุมูลอิสระ การสมานแผลและฟื้นฟูเนื้อเยื่อ และการบำรุงสมองและระบบประสาท งานวิจัยที่ผ่านมาได้พัฒนาเทคโนโลยีการสกัดที่มีประสิทธิภาพและนำสารสกัดไปใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารหลากหลายประเภท ทั้งเครื่องดื่ม อาหารไทย และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร โดยมีข้อกำหนดของ อย. ให้บริโภคไตรเทอพีนไม่เกิน 20 มิลลิกรัมต่อวัน การนำสารสกัดใบบัวบกมาพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพจึงมีความเป็นไปได้สูงทั้งในระดับห้องปฏิบัติการและอุตสาหกรรม

สารสกัดใบบัวบก (Centella asiatica) เป็นที่ยอมรับในวงการวิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศว่ามีสารสำคัญกลุ่มไตรเตอพีนอยด์ (Triterpenoids) ที่ประกอบด้วย เอเชียติโคไซด์ (Asiaticoside), มาดิแคสโซซัยด์ (Madecassoside), เอเชียติกแอซิด (Asiatic Acid), มาดิแคสซิคแอซิด (Madecassic acid) และบรามิโนซัยด์ (Brahminoside) ที่มีคุณประโยชน์ต่อสุขภาพมนุษย์ใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ (1) การต้านการอักเสบและการต้านอนุมูลอิสระ โดยลดการหลั่งสารกระตุ้นการอักเสบและยังยับยั้งเอนไซม์ที่ก่อให้เกิดสารต้านอนุมูลอิสระ (Hambali et al., 2024) (2) การสมานแผลและฟื้นฟู การเคลื่อนที่ของเซลล์และกระบวนการซ่อมแซมบาดแผล โดยช่วยเพิ่มการสังเคราะห์คอลลาเจน ควบคุมการอักเสบและให้มีการต้านอนุมูลอิสระ (Diniz et al., 2023) และ (3) การบำรุงสมองและระบบประสาท ที่ผ่านมามีงานวิจัยที่ศึกษาพัฒนาเทคโนโลยีการสกัดสารจากใบบัวบกให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยสามารถสกัดสารสำคัญจากใบบัวบกให้ได้ปริมาณ (yield) ที่มากขึ้นด้วยการใช้ตัวทำละลายที่ปลอดภัยและสภาวะที่ใช้สกัดที่สามารถทำได้ไม่ยาก นอกจากนี้มีการวิจัยที่นำสารสกัดจากใบบัวบกมาใช้เป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์อาหาร เช่น การพัฒนาเครื่องดื่มใบบัวบกที่มีศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระและมีฤทธิ์พรีไบโอติกที่ช่วยรักษาสุขภาพลำไส้ได้ (Bala, Patra & Singha, 2023) สำหรับประเทศไทย มีนักวิจัยที่นำสารสกัดใบบัวบกมาใช้ในผลิตภัณฑ์อาหารเช่นกัน เช่น ขนมจีนผสมสารสกัดใบบัวบกที่มีฤทธิ์ในการต้านอนุมูลอิสระและต้านแบคทีเรีย และมีการนำสารสกัดใบบัวบกมาผลิตเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในรูปแบบ เม็ด แคปซูล และแคปซูลเจล ที่มีประโยชน์ช่วยบรรเทาอาการอักเสบของการช้ำใน ลดความเสื่อมของเซลล์และลดรอยแผลเป็นด้วย ซึ่งในตามประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาปริมาณของสารสกัดใบบัวบกจะต้องมีปริมาณไตรเทอพีนไม่เกิน 20 มิลลิกรัมต่อวัน จากข้อมูลที่กล่าวมาข้างต้น แสดงให้เห็นว่าการใช้เทคโนโลยีการสกัดสารสำคัญจากใบบัวบกเพื่อให้ได้สารสกัดใบบัวบกมาใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารมีความเป็นไปได้อย่างมากทั้งในระดับห้องปฏิบัติการและในระดับอุตสาหกรรม และมีแนวโน้มที่จะสามารถนำเทคโนโลยีการสกัดสารสำคัญจากใบบัวบกและวิธีการแปรรูปอาหารมาพัฒนาปรับปรุงให้ได้นวัตกรรมผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพที่สามารถผลิตได้ในระดับอุตสาหกรรมได้