Study of Possibilities of Prototyping for Decorative Item Using Material Upcycle Process in Collaborated with Local Industry

This research focuses on transforming waste materials from a micro-pile industrial establishment into value-added products through the Upcycle design process, guided by the principles of creative innovation and the 3Rs resource efficiency framework. The study aims to investigate the types and potential of discarded materials for creative product development, resulting in distinctive household and decorative items designed within the constraints of available technology and in-house craftsmanship. The outcomes were achieved through collaborative work among the industrial establishment, metal craftsmen, and the community as end users, leading to prototype products with viable commercial potential. Furthermore, the project serves as a knowledge transfer platform from academic institutions to the industrial sector, providing a practical guideline for entrepreneurs, designers, and start-ups interested in developing new products from waste materials in a creative and sustainable manner.

ประเทศไทยได้เข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 ซึ่งหมายถึงการเปิดเสรีทางการค้า การบริการ การลงทุน การเงิน และแรงงานฝีมือกับอีก 9 ประเทศสมาชิกอาเซียน ตามพันธกรณีที่ได้ทำไว้ร่วมกันในการรวมกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจ โดยมีเป้าหมายให้อาเซียนเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียวกัน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมการค้าและบริการของไทยได้ ปัจจุบันมีผู้ประกอบการที่ผลิตสินค้าหลากหลายจำนวนมาก ทั้งสินค้าเกษตรแปรรูปและสินค้าอุตสาหกรรม ซึ่งส่วนมากเป็นผู้ประกอบการและวิสาหกิจชุมชนที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากภาครัฐ จากการศึกษาการดำเนินกิจการของสถานประกอบการอุตสาหกรรม พบว่ามีวัสดุสะอาดที่เหลือจากกระบวนการผลิตจำนวนมากในแต่ละวัน ซึ่งต้องใช้ทุนในการจัดการและต้องบริหารพื้นที่จัดเก็บอย่างเป็นระบบ ดังนั้น เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันให้กับผู้ประกอบการ สร้างโอกาสทางการค้าและการลงทุน และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม งานวิจัยนี้จึงมุ่งนำวัสดุเหลือใช้ที่มีศักยภาพจากกระบวนการผลิตมาสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยการออกแบบให้เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ภายใต้แนวคิดนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ โดยเฉพาะกระบวนการ Upcycle ซึ่งผู้เชี่ยวชาญได้ให้คำจำกัดความว่า "เป็นการนำวัสดุที่ไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้แล้วมาทำให้มีมูลค่าหรือใช้ได้ดีกว่าเดิม" กล่าวคือการนำวัสดุที่ผ่านการใช้งานแล้วมาพัฒนาให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น ทั้งนี้ได้มีการนำแนวคิดการใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่า (3Rs) ร่วมกับเทคโนโลยีสะอาด (Clean Technology) มาใช้เป็นกรอบในการจัดการของเสียในสถานประกอบการอุตสาหกรรม โดยแนวคิด 3Rs ประกอบด้วย การลดการใช้ (Reduce) การนำกลับมาใช้ซ้ำ (Reuse) และการนำไปแปรรูปแล้วนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ (Recycle) ซึ่งกระทรวงอุตสาหกรรมได้ส่งเสริมให้สถานประกอบการนำแนวคิดดังกล่าวไปใช้ภายใต้นโยบายการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ (Eco-Industry) เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและลดของเสียจากกระบวนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ (สำนักบริหารจัดการกากอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม, 2555) จากการสำรวจขั้นต้นพบวัสดุเหลือใช้ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ได้ จึงได้เกิดโครงการทดลองต้นแบบเพื่อทดสอบสมมติฐานเกี่ยวกับการใช้กระบวนการออกแบบในการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์และเพิ่มศักยภาพผู้ประกอบการในการเข้าสู่ตลาดสินค้าใหม่ โครงการนี้ยังเป็นการถ่ายทอดองค์ความรู้จากสถาบันการศึกษาสู่การประยุกต์ใช้จริงในภาคอุตสาหกรรม และสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางหรือคู่มือสำหรับผู้ประกอบการ Start-up นักออกแบบ นักศึกษา และผู้สนใจงานออกแบบ Upcycle เพื่อพิจารณาพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมกับอุตสาหกรรมของตน และนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้กับงานออกแบบได้อย่างหลากหลายและยั่งยืนต่อไป